Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2011



Χριστούγεννα

  "Απότις προετοιμασίες της παραμονής των Χριστουγέννων πιο χαρακτηριστική είναι εκείνη που αναφέρεταιστο ζύμωμα του χριστόψωμου. η συνήθεια αυτή είναι πολύ ριζωμένη στους αγρότες και τους τσοπάνηδες. Απλές και ταπεινές νοικοκυρές κάνουν τη ζύμη με ιδιαίτερη ευλάβεια. Θεωρείται το έργο αυτό θείο. είναι έθιμο καθαρά Χριστιανικό. Κατά τόπους φτιάχνεται σε διάφορες μορφές το Χριστόψωμο κι έχει διαφορετικές ονομασίες όπως: "το ψωμό του Χριστού", "Σταυροί", "βλάχες" κ.ά."
  "Την παραμονή των Χριστουγέννων "παντρεύουν", σε πολλά μέρη της Ελλάδας, τη φωτιά. Παίρνουν ξύλο με θηλυκό όνομα π.χ. κερασιά και ένα με αρσενικό όνομα, ας πούμε πλάτανος και ο νοικοκύρης λέγει: "Παντρεύω σε φωτιά για το καλό της νοικοκυράς"
  "Από τα Χριστούγεννα ως τα Φώτα έβαζαν άλλοτε στο τζάκι δώδεκα αδράχτια για να τα βλέπουν οι καλικάντζαροι να μη κατεβαίνουν από την καπνοδόχο.
  "Οι πιστοί στις παραδόσεις από την παραμονή των Χριστουγέννων μέχρι τα Θεοφάνεια που φεύγουν οι καλικάντζαροι, δεν τρώνε ελιές, φασόλια και σύκα για να μην κάνουν καλογήρους".
  "Στη Λήμνο την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων σφάζουν γουρουνόπουλα και το βράδυ της ίδιας μέρας χορεύουν".
  "Στην Κεντρική Ελλάδα τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το "τάισμα" της βρύσης. Πηγαίνουν τα μεσάνυχτα ή προς τα χαράματα οι κοπέλλες στην πιο κοντινή βρύση και παίρνουν το αμίλητο νερό, αφού αφήσουν προηγουμένως εκεί βούτυρο, τυρί, ή ψημένο σιτάρι ή κλαδί ελιάς".
 "Στα Γρεβενά ανάβουν μεγάλο κούτσουρο, στη γωνιά από την παραμονή των χριστουγέννων και η φωτιά καίει συνέχεια μέχρι τα Φώτα για να προστατεύει την οικογένεια από τα δαιμονικά". [Πληροφορίες από το βιβλίο του Μιχ. Κ. Τσώλη, Γιορτές της Ρωμηοσύνης] 

Χ Ρ Ι Σ Τ Ο Ψ Ω Μ Ο.
                
Βασικά συστατικά
αλεύρι | μαγιά | ζάχαρη | μαστίχα | γλυκάνισος

1 κιλό αλεύρι σκληρό
1 μαγιά ξηρή
1 κουτ. σούπας ζάχαρη
½ κουτ. γλυκού αλάτι
1 κουτ. σούπας γλυκάνισο
1 κουτ. γλυκού μαστίχα κοπανισμένη
4 κουτ. σούπας μέλι
½ φλιτζάνι ελαιόλαδο
2 φλιτζάνια χλιαρό νερό
για τα ζυμαρένια πλουμίδια:
½ κιλό αλεύρι
½ κουτ. γλυκού αλάτι
2 κουτ. σούπας ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι χλιαρό νερό
αμύγδαλα ασπρισμένα
γαρύφαλλα ολόκληρα
για το γκλασάρισμα:
μέλι νερό
Εκτέλεση
Κάθε τόπος στην Ελλάδα έχει το δικό του Χριστόψωμο. Κάποιες οικογένειες το μοιράζονται μεσημέρι ανήμερα της παραμονής των Χριστουγέννων και κάποιες άλλες το βράδυ της παραμονής. Κάποιες νοικοκυρές το κεντούν με ζυμαρένια γράμματα κι άλλες το διακοσμούν με μύγδαλα και καρύδια. Σε όλες τις περιοχές πάντως, η Κουλούρα του Χριστού, όπως λέγεται αλλιώς το Χριστόψωμο, έχει πλουμίδια - σύμβολα της καθημερινότητας και της τοπικής κουλτούρας.

Ξεκινάμε από τη ζύμη. Σε μια λεκάνη κοσκινίζουμε το αλεύρι και βάζουμε μία κουταλιά της σούπας ζάχαρη. Με το γουδοχέρι χτυπάμε στο γουδί τους κρύσταλλους μαστίχας μαζί με λίγο αλάτι και ως "μαστιχόσκονη" τους πασπαλίζουμε πάνω στο αλεύρι. Ρίχνουμε επίσης την ξηρή μαγιά με το γλυκάνισο. Με μια τρυπητή κουτάλα ανακατεύουμε τα ξηρά υλικά της ζύμης, να "πάρουν τον αέρα τους".

Σιγά σιγά ρίχνουμε το χλιαρό νερό, ενώ χτυπάμε με το μίξερ. Προσθέτουμε το μέλι και συνεχίζουμε το χτύπημα. Τέλος, χύνουμε το ελαιόλαδο και δουλεύουμε τη ζύμη για 5 λεπτά σε μέτριες στροφές.

Πασπαλίζουμε τον πάγκο με αλεύρι και αρχίζουμε να δουλεύουμε τη ζύμη με τα χέρια. Φτιάχνουμε μία ζυμαρένια μπάλα και την τοποθετούμε σε μια λαδωμένη λεκάνη, τη σκεπάζουμε και την αφήνουμε να φουσκώσει για 1 - 1,5 ώρα.

Η ζύμη για το στόλισμα θέλει τα δικά της κόλπα. Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε ένα μπολ και στην κουρφή του αλευρένιου "βουνού" ανοίγουμε μια τρύπα. Βάζουμε νερό, αλάτι, λάδι και αρχίζουμε να ανακατεύουμε και να ζυμώνουμε με τα χέρια μας, για να δέσουμε τα υλικά. Ζυμώνουμε, ώσπου να «γυαλίσει» η ζύμη και να ξεκολάει άνετα από τα χέρια μας.

Όταν φουσκώσει το Χριστόψωμο το βάζουμε στο λαδωμένο σκεύος που θα ψηθεί.

Παίρνουμε τη ζύμη για τα πλουμίδια, την ανοίγουμε με τον πλάστη, και από εκεί και πέρα επιστρατεύουμε τη φαντασία μας: κόβουμε τη ζύμη σε κορδέλες, την τυλίγουμε, την κόβουμε με το μαχαίρι σε σχήματα, φτιάχνουμε ζωάκια, φυλλαράκια, ό,τι θέλουμε και έχει κάποιο νόημα για τους ανθρώπους με τους οποίους θα μοιραστούμε το ψωμί στο τραπέζι. Ένα είναι σίγουρο: ό,τι διακόσμηση κι αν φτιάξουμε, την κολλάμε πάνω στο Χριστόψωμο, αφού το αλείψουμε αβγό με ένα πινέλο. Αν θέλουμε προσθέτουμε γαρυφαλλάκι ή ξηρούς καρπούς.

Ψήνουμε στο φούρνο στους 190 βαθμούς για 40 με 45 λεπτά. Τα πρώτα 20 λεπτά δεν ανοίγουμε καθόλου τον φούρνο για να μην ξεφουσκώσει το ψωμί. Όταν είναι έτοιμο το περνάμε κι ένα "λούστρο" με μελόνερο (3 μέρη μέλι, 1 νερό).

Το Χριστόψωμο έχει ίσως λίγο παραπάνω κόπο από ένα απλό ψωμί. Φέρνει, όμως, τέτοια μοσχοβολιά και αγάπη στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι που αξίζει την προσπάθεια, ειδικά αν γίνεται με παρέα.

Καλή επιτυχία!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου